Avrupalı ve Rus turistler, pazarının büyümesine katkı sağlıyor
- Gelişen turizm sektörüyle havayolu sektörü de yayılımını ve büyümesini gerçekleştirdi; geçen periyodu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türk turizm sektöründe son yıllarda yaşanan büyümenin havacılık sektörüne de olumlu yansıdığı bir gerçek. Başta Avrupa ve Rusya olmak üzere, her yıl giderek artan sayıda ülkemize gelen turistler, özellikle charter dediğimiz tarifesiz uçuş pazarının büyümesine katkı sağlıyor. Ülkemizdeki ekonomik şartların iyileşmesi ve dünya genelinde havayolu ulaşımına artan ilginin de sektörün gelişmesinde önemli rolü var.
Ancak tüm bunların yanında, Türk sivil havacılığının hızla büyümesindeki esas etkenin, iç hat uçuşlarının 2003 yılından itibaren özel havayolu şirketlerine açılması olduğunu düşünüyorum. Bu karar birçok havayolu şirketinin iç hat pazarına yatırım yapmasını, oluşan rekabet ortamıyla yeni hatlar açılmasını ve bilet fiyatlarının makul düzeylere düşmesini sağladı. Bu sayede pazar hızla büyüdü, daha önce hiç uçuş gerçekleştirilmeyen iller arasında seferler düzenlenmeye başlandı ve yolcu sayısında neredeyse patlama yaşandı. İç hatlarda yaşanan hızlı gelişmeye paralel atıl durumdaki birçok havaalanı da işler vaziyete geldi ve bu durum şehirlerin ekonomisine de olumlu yansıdı. Ulaştırma Bakanlığı’nın sektörle ilgili olarak 2015 yılı için öngördüğü rakamlara 2006 yılında ulaştık. Geçtiğimiz Haziran ay’ı başında İstanbul’da gerçekleştirilen IATA yıllık olağan toplantısınıda da doğrulandığı gibi, Türk sivil havacılık pazarı ortalamaların çok üzerinde büyüme kaydetti. Son birkaç yıl içersinde yolcu trafiğinde %20’lik bir artış var. Bunun %35’i iç trafikten kaynaklanıyor.
Değişken dinamiklere dayanabilmek için güçlü bir finansal yapı gerekiyor
- Daha uyumlu ve dengeli bir büyüme için nasıl bir süreç gerekmekte?
Sektörümüzün kısa sürede yakaladığı büyüme rakamları elbette ki sevindirici, ancak Türkiye’deki genel ulaşım pastasına baktığımızda, havayolu ulaşımının buradan aldığı pay hâlâ çok küçük. Özellikle iç hat pazarında ciddi bir rekabet var. Rekabetin ağırlıklı olarak bilet fiyatları üzerinde yaşanması, son bir yılda inanılmaz artan petrol fiyatlarıyla birlikte şirketler üzerinde ciddi bir maliyet baskısı oluşturuyor.
Petrol fiyatlarının yarattığı riskleri göz önüne almakla birlikte, Türkiye’de büyümenin devam etmemesi için bir sebep görmüyoruz. Ancak sektörümüzün her şeyden önce sağlıklı büyümeye odaklanması gerektiğine inanıyoruz. Gerekli iş ve finans altyapısını kurmadan büyümek çoğu zaman sürdürülebilir olmuyor. Güçlü bir finansal yapıya sahip olan oyuncuların ise yerli-yabancı şirketlerden gelecek rekabete, pazarın değişken dinamiklerine çok daha dayanıklı olacağı aşikar.
Havacılık krizlerden çok çabuk etkilenen bir sektör
- Bu noktada engeller nelerdir?
Havacılık krizlerden çok çabuk etkilenen bir sektör. Hepimizin ülkemizde ve dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip etmesi, geleceğe yönelik yatırımlarını çok dikkatli yapması gerekiyor. Petrol kaynaklı artan maliyetler şirketlerin önündeki en büyük engel. Bu noktada havayolu şirketlerinin maliyetlerini azaltmak isterken güvenlik ve kaliteden asla ödün vermemeleri gerek.
Yurtdışına tarifeli sefer düzenleyen ilk özel havayolu şirketi
- Sizin şirketinizin pazardaki durumunu ve gelişimini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Sun Express 1989 yılında turizm pazarına hizmet etmek amacıyla kuruldu. Yaklaşık 10 yıl boyunca sadece Avrupa ile Antalya, Bodrum ve Dalaman arasında charter seferler düzenledik. 2001 yılında ise Antalya-Frankfurt seferiyle tarifeli uçuşlarımızı başlattık ve Türkiye’nin yurtdışına tarifeli sefer düzenleyen ilk özel havayolu şirketi olduk.
Tarifeli seferlerimiz 2001’den bu yana oldukça büyüdü. 2005’in sonunda İzmir merkezimizi açmamızla birlikte, uçuş ağımıza İzmir çıkışlı iç ve dış hat seferlerini ekledik. 2008’de ise Antalya ve İzmir’in ardından 3. merkezimizi İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı’nda açtık.
Türkiye’nin en yaygın iç hat uçuş ağına sahip özel havayolu şirketi
Bugün Türkiye’nin en yaygın iç hat uçuş ağına sahip özel havayolu şirketiyiz. İzmir’i ilk kez Anadolu’nun diğer şehirlerine direkt uçuşlarla bağlayarak, Türkiye’de bölgesel uçuşların öncüsü olduk. İzmir’in yanı sıra Antalya, İstanbul Sabiha Gökçen ve Bursa’dan gerçekleştirdiğimiz seferlerle Türkiye’nin dört bir yanını birbirine bağlıyoruz. İstanbul, İzmir ve Antalya’dan, başta Almanya’nın önemli şehirleri olmak üzere, Avrupa’nın birçok noktasına tarifeli seferler düzenliyoruz. İç hatlarda haftada 264, dış hatlarda ise 150 tarifeli uçuş gerçekleştiriyoruz.
Dış hatlarda geleneksel olarak bir liderliğimiz var. Türk-Alman ortaklığının da getirdiği esneklikle, uzun yıllardır Avrupa’da çok ciddi bir penetrasyona sahibiz. Dış hatlarda taşıdığımız yolcu sayısı itibarıyla kendi segmentimizde İzmir ve Antalya’da lider durumdayız.
“2008 yılına da iyi başladık ve istikrarlı büyümemizi sürdürdük”
Sun Express kurulduğu günden bu yana emin adımlarla büyüyen bir şirket. 2007 yılında taşıdığımız yolcu sayısını, bir önceki yıla göre %27 artışla 3.01 milyona, ciromuzu da %23 artışla 302 milyon Avro’ya çıkarttık ve şirket tarihinin operasyonel rekorlarını kırdık. Başarılı iş modelimiz sayesinde, havacılık sektörü açısından oldukça çalkantılı geçen 2008 yılına da iyi başladık ve istikrarlı büyümemizi sürdürdük. Şirketimiz yılın ilk 6 ayında, geçtiğimiz yılın aynı dönemine oranla, yolcu sayısını %35 artırarak 1.776.834’e, gelirini %31.3 artırarak 161.6 milyon Avro’ya ve uçuş sayısını da %28.3 artırarak 12.988’e yükseltti. Bu sonuçlarla, Sun Express 2008’in ilk yarısında üçte bir oranında büyümeyi başardı.
Koltuk kapasitesi 3.333
- Pazardaki hedefiniz ve bu hedefe yakınlığınız nedir?
2008’in Sun Express için oldukça stratejik bir büyüme yılı olacağını öngörmüştük.Yılın ilk yarısında yaptıklarımıza bakıldığında bu durum daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Öncelikle bu yıl filomuza 4 yeni Boeing 737-800 ekledik, en eski 757-200 uçağımızı iade ettik. Böylece filomuzun yaş ortalaması 6.3’e düştü, koltuk kapasitemiz ise 3.333’e yükseldi. Bugün iç ve dış hatlarda toplam 17 uçaklık bir filoyla yolcularımıza hizmet veriyoruz. Yönetim kurulumuzun aldığı karar çerçevesinde, filomuzdaki uçak sayısını 2010’a kadar 25’e çıkartacağız.
3. merkez İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı
Filo büyütme ve yenileme çalışmalarının yanı sıra 2008’de çok önemli bir adım daha attık. Antalya ve İzmir’in ardından 3. merkezimizi İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı’nda açtık. Türk sivil havacılığının en büyük pazarı İstanbul’dan iç ve dış hatlarda uçmaya başlamamız etkisini hemen gösterdi. İstanbul’da doluluk oranlarımız ilk uçuştan başlayarak %70’in üzerine çıktı.
İstanbul Sabiha Gökçen’den yurtdışında 3, yurtiçinde de 8 ile başlattığımız uçuşlara paralel olarak Bursa’dan Diyarbakır’a yaptığımız uçuşlara, Bursa-Erzurum ve Bursa-Trabzon seferlerini de ekledik.
Hedef 2007’ye oranla %20 civarında büyüyebilmek
Yılın ikinci yarısını incelediğimizde turizm sektörünün oldukça başarılı bir sezon geçirdiğini görüyoruz. Sun Express’in uçuşlarının önemli bir bölümü turizm odaklı olduğundan, yaz aylarını biz de oldukça yoğun geçireceğiz. Tur operatörleriyle aylar öncesinden yaptığımız anlaşmalarla charter işinde epey yüksek sayıda turisti ülkemize taşıyacağız. Yurtdışından yaptığımız seferlerdeki münferit bilet satışı da hedeflediğimiz seviyelerde gidiyor. Dolayısıyla yolcu sayısı ya da ciro hedefleri açısından 2008’in son derece başarılı geçtiğini ve bu eğilimin yılsonuna kadar devam edeceğini kolaylıkla söyleyebiliriz. Hedefimiz şirketimizi 2007’ye oranla %20 civarında büyütebilmek.
Hacı Say
Genel Müdür Yardımcısı
SunExpress
|
